Dwie praskie świątynie. Część II. Bazylika katedralna św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika

Patrząc na Pragę z lewego brzegu Wisły nie sposób przeoczyć  dwóch smukłych kościelnych wież, które górują nad tą częścią miasta. 75- metrowe wieże ze strzelistymi, miedzianymi kopułami, pokrytymi zielonkawą patyną, wpisane w krajobraz dzielnicy stały się jedną z wizytówek warszawskiej Pragi a kościół  pod wezwaniem św. Michała Archanioła i św. Floriana stał się jej główną rzymskokatolicką świątynią.

WP_20170727_12_01_31_Pro

Kiedy w 1791 roku dawną jurydykę Praga przyłączono do Warszawy, znajdowały się tu trzy okazałe świątynie. Pierwsza z nich to kościół oo. Bernardynów, który wraz z klasztorem i kaplicą wzorowaną na Domku Maryi we włoskim Loreto wznosił się nad Wisłą przy dzisiejszej ulicy Ratuszowej. Druga to klasztorny kościół Panien Bernardynek znajdujący się na terenie obecnego Parku Praskiego i trzecia – parafialny kościół św. Stanisława zlokalizowany przy dzisiejszej ulicy Wrzesińskiej (niegdyś Kościelna).

Niestety na skutek fortyfikacji wiślanego przyczółku na Pradze przez wojska napoleońskie na początku XIX wieku wszystkie trzy kościoły zostały rozebrane. Od zniszczenia mieszkańcy Pragi uchronili jedynie niewielką kaplicę Loretańską przy Ratuszowej, która przez wiele kolejnych lat pełniła funkcję kościoła parafialnego.

W latach 80-tych XIX wieku na Pradze mieszkało około 30 tysięcy ludzi i choć mieszanka kulturowa była bardzo widoczna bo obok katolików żyli tu zarówno wyznawcy prawosławia jak i Żydzi, to jednak ci pierwsi stanowili większość. Niewielka kaplica Loretańska nie mogła pomieścić wszystkich wiernych. W 1886 roku na skutek usilnych starań proboszcza księdza Ignacego Dudrewicza, carskie władze wydały zgodę na budowę nowej świątyni na Pradze.

Budowa nowej świątyni miała nie tylko odciążyć przepełniony kościół Matki Boskiej Loretańskiej ale również stanowić przeciwwagę dla dominującej na Pradze cerkwi. Pod nową sakralną inwestycję przeznaczono działkę  jedynego pustego placu, będącego pozostałością napoleońskich umocnień, placu u zbiegu ówczesnych ulic Aleksandrowskiej (Al. Solidarności), Namiestnikowskiej (Sierakowskiego) i Konstantynowskiej (Floriańska).

Głównym projektantem świątyni został Józef Pius Dziekoński – pierwszy dziekan Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, specjalista od budowli sakralnych. Kościół św. Michała Archanioła i św. Floriana uznawany jest za najlepsze jego dzieło a przez znawców architektury uważany za wzorzec w polskiej architektury sakralnej.

WP_20170727_12_18_03_Pro

Budowa, która pochłonęła około 300 tysięcy rubli, pochodzących głównie ze zbiórek publicznych i darowizn, zakończyła się w 1901 roku. I tak przy placu noszącym wówczas nazwę Aleksandrowskiego, stanął wysoki, strzelisty kościół w stylu neogotyckim, nawiązującym do tak zwanego gotyku nadwiślańskiego.

Mogąca pomieścić 8000 wiernych świątynia ma formę trzynawowej bazyliki z transeptem.

WP_20170727_12_18_36_Pro

Poza dwiema wysokimi, wspomnianymi na początku wieżami, posiada jeszcze trzy mniejsze: sygnaturkę oraz dwie przy prezbiterium. W architekturze kościoła zastosowano charakterystyczny dla gotyku ale rzadko występujący w Polsce, system łuków przyporowych podtrzymujących ściany boczne.

WP_20170727_12_24_46_Pro

Jeśli spojrzymy na przedwojenne fotografie praskiej świątyni, to dostrzeżemy, że brakuje na nich strzelistych wież. Wybuch, jaki miał miejsce w prochowni na warszawskiej Cytadeli w roku 1923, naruszył ich konstrukcję. Zostały one obniżone w latach trzydziestych ubiegłego wieku ze względów bezpieczeństwa. Przyczyniło się to do nazwania kościoła praskim Notre Dam, ze względu na podobieństwo.

florian

Fotografia z portalu @Warszawa1939.pl

Kościół został wysadzony przez Niemców  we wrześniu 1944 roku. Z wojennych zniszczeń ocalały jedynie fragmenty ścian bocznych z figurami patronów świątyni św. Michała Archanioła i św. Floriana. Odbudowa świątyni, według projektu Stanisława Marzyńskiego, prowadzona była etapami. W latach pięćdziesiątych wzniesiono nowy kościelny gmach, w 1968 roku ukończono wieże a w 1972 zakończono prace rekonstrukcyjne.

Od 1992 roku kościół stał się katedrą diecezji warszawsko-praskiej a w 1997 papież Jan Paweł II nadał mu tytuł bazyliki mniejszej. W ostatnich latach dwudziestego wieku na frontowej elewacji, nad drzwiami wejściowymi do świątyni umieszczono trzy mozaiki. Pierwsza z nich przedstawia postać Chrystusa, druga herb pierwszego praskiego biskupa Kazimierza Romaniuka a trzecia to herb Pragi.

WP_20170727_12_15_58_Pro

 

Skoro wspomniałam o praskim herbie, to warto wyjaśnić co on przedstawia. W punkcie centralnym znajduje się Matka Boska, objawiona w Domku Loretańskim, trzymanym przez anioły. Niżej mamy herb Ogończyk, należący do biskupa Michała Działyńskiego, założyciela praskiej jurydyki. Na samym dole tablicy herb Kapituły Kamienieckiej na Podolu, czyli dwa klucze a między nimi miecz. Po bokach insygnia władzy biskupiej – pastorał i infuła.

WP_20170727_12_14_58_Pro

Przed kościołem odsłonięto kamień pamiątkowy przypominający o rzezi mieszkańców Pragi w 1794 roku a na placu, noszącym obecnie imię Weteranów 1863 roku, odsłonięto pomnik księdza Ignacego Skorupki, autorstwa Andrzeja Renesa.

WP_20170727_12_13_09_Pro

Ołtarz główny świątyni jest współczesny. Wykonany został we Włoszech. W prawej nawie znajduje się popiersie księdza Ignacego Kłopotowskiego, nazywanego opiekunem sierot, założyciela Zgromadzenia Sióstr Matki Boskiej Loretańskiej. Poniżej popiersia umieszczono relikwiarz z jego sercem.

WP_20170727_12_19_36_Pro

 

Na zakończenie dodam jeszcze, że pierwotne założenie o dominacji kościoła katolickiego nad cerkwią prawosławną zostało osiągnięte. Bo choć  cerkwi nie brakuje uroku i jest jedną z wizytówek warszawskiej Pragi, to jednak wieże katedry, pospolicie nazywanej kościołem Floriana, dominują nad prawobrzeżną Warszawą.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s