M jak Metro

 

Pierwszy podziemny tunel kolejowy usprawnił komunikację miejską w Nowym Jorku w 1845r. Miał 500m długości i przebiegał pod ulicami Brooklynu. Najstarsza linia kolejowa biegnąca pod ziemią powstała kilkanaście lat później w Londynie. W 1863 londyńskie ulice Paddington i Farringdon połączył tunel metra o długości 6km, wykopany metodą odkrywkową, w którym pociągi były ciągnięte przez lokomotywy parowe, co wymagało zastosowania wiatraków i szybów wentylacyjnych.   Podziemny system komunikacji, nazwany później metrem (z j. francuskiego –  Chemin de Fer Métropolitain), bardzo szybko zyskał na popularności. W miastach Europy, Stanów Zjednoczonych , Japonii i reszty świata powstawały kolejne linie metra, coraz dłuższe i głębiej schowane pod ulicami, budowane metodą wiertniczą, biegnące pod dnem rzek a po 1905r stopniowo elektryfikowane.

Kiedy w Londynie drążono tunel metra pod Tamizą, w Warszawie dyskutowano jak połączyć oba brzegi Wisły. Do 1864 nasza stolica nie miała stałego mostu. Komunikacja między prawym i lewym brzegiem Wisły była możliwa dzięki sezonowemu mostowi łyżwowemu a zimą po skutej lodem rzece. Londyńskie prace wiertnicze pod Tamizą zainspirowały młodego polskiego architekta Adama Idzikowskiego (tego, który zasłynął później jako autor przebudowy katedry św. Jana w stylu gotyku angielskiego). Idzikowski  plany budowy podwodnego tunelu przedstawił w książce „Projekt drogi pod rzeką Wisłą dla połączenia Warszawy z Pragą”. Ten architekt – inżynier bardzo dokładnie przedstawił swój projekt wyliczając nawet ile sztuk  cegieł pochłonie budowa tunelu. W kosztorysach prac budowlanych sugerował, że będzie to inwestycja tańsza niż budowa mostu. Pomysł jednak był na tyle nowatorski, że wydawał się fantazją i został odrzucony a brzegi Wisły połączył  wkrótce most zaprojektowany przez inżyniera Stanisława Kierbedzia.

Koncepcja budowy metra w Warszawie powstała w roku 1925. Według podjętej wówczas uchwały o opracowaniu projektu budowy kolei podziemnej („Metropolitan”), planowano wybudować dwie krzyżujące się linie: z Muranowa na pl. Unii Lubelskiej i z Woli na Pragę. Niestety wielki kryzys ekonomiczny lat 30 uniemożliwił wszelkie prace i plany budowy metra w Warszawie musiały poczekać na lepsze czasy.

Do realizacji projektu budowy metra powrócono w 1938r. Prezydent Warszawy Stefan Starzyński powołał Biuro Studiów Kolei Podziemnej, które zmodernizowało plany z 1925r. Zamierzano wybudować 7 linii metra o łącznej długości 46km. Budowa, zaplanowana na okres 35 lat, miała ruszyć w 1940r. Pierwszą planowaną linią była trasa „A” północ-południe,  rozpoczynająca się na pl. Unii Lubelskiej i poprowadzona wzdłuż ul. Marszałkowskiej do Dworca Głównego, dalej do pl. Napoleona (Powstańców Warszawy), pl. Piłsudskiego i pod  ulicami Bielańską i Nalewkami na Żoliborz do pl. Wilsona. Przystąpiono do wstępnych wierceń oraz sporządzono kosztorys budowy jednak prace nad budową kolei podziemnej przerwał wybuch II wojny światowej. Plany i projekty budowy metra z lat trzydziestych zostały zniszczone w czasie Powstania Warszawskiegometro 1

W pierwszych latach po wojnie, według autora książki „Walka dyplomatyczna o miejsce Polski w Europie” Włodzimierza Kowalskiego, mieliśmy dokonać trudnego wyboru. Podobno  Józef Stalin zaproponował Bierutowi do wyboru budowę w Warszawie osiedla mieszkaniowego, Pałacu Kultury albo metra. Odpowiedź miała brzmieć: „metro niepotrzebne, a osiedle możemy wybudować sami”. Tak więc dzięki decyzji prezydenta Bolesława Bieruta Warszawa otrzymała w darze od narodu radzieckiego nie metro lecz Pałac Kultury i Nauki.

Jednak potrzeba budowy metra w stolicy była na tyle oczywista, że już w latach pięćdziesiątych podjęto odpowiednią uchwałę.  Tym razem zaplanowano budowę do końca 1965r trzech linii podziemnej kolei: Młociny – Służewiec, Żerań –pl. Narutowicza oraz Wola – Śródmieście. Na potrzeby rozpoczynającej się w 1951r wielkiej realizacji budowlanej w stolicy postawiono  przy ulicy Marszałkowskiej róg Wilczej biurowiec dla kadry kierowniczej, wybudowano trzy bazy materiałowo-sprzętowe oraz hotele dla robotników. Z tak przygotowanym zapleczem rozpoczęto prace. Wkrótce powstało 17 szybów, z których prowadzono drążenie korytarzy. Jednak już  dwa lata później ze względu na rosnące koszty  spowodowane utrudnieniami geologicznymi (kurzawka) prace znacznie ograniczono.metro 2

W latach 1954-57 prowadzono już tylko budowę w rejonie Targówka Przemysłowego. Właśnie tutaj planowano zlokalizować zajezdnię dla składów metra. W okolicach Szwedzkiej, Radzymińskiej i Naczelnikowskiej wybudowano komorę rozjazdową oraz odcinek doświadczalny tunelu szlakowego o długości 837m, który w przyszłości miał połączyć stację Szwedzka z końcową stacją na Targówku. w rejonie ulicy Mieszka I. Na tym w 1957r zakończyła się budowa głębokiego metra w Warszawie. Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (czyli cenzura) nałożył „embargo” na temat metro w Warszawie, wstrzymując jednocześnie wszelkie publikacje dotyczące tego zagadnienia na blisko 15 lat.

W dawnej bazie sprzętowej na Targówku ulokowały się Warszawskie Zakłady Telewizyjne produkujące telewizory a część tunelu doświadczalnego zajęła Centralna Piwnica Win Importowanych. Tak więc zamiast wagonów metra w podziemnym tunelu turlały się beczki z winem. W 2006r Centralna Piwnica Win opuściła ten szczególny magazyn.metro targówek Dziś pochyły, wąski podziemny korytarz czeka na swoje lepsze czasy. Dzielnica Targówek ogłosiła przetarg na jego dzierżawę.

Krążąca opowieść o tym, że budynek Teatru Rampa planowany był jako końcowa stacja metra nie ma uzasadnienia. Plany budowy podziemnej kolei nigdy nie obejmowały tego rejonu Targówka.

Po zmianie władzy w latach siedemdziesiątych przypomniano sobie o konieczności usprawnienia warszawskiej komunikacji. Niestety decyzję o ponownym rozpoczęciu budowy metra podjęto dopiero w 1974r, a w tym czasie skończyły się kredyty płynące z Zachodu i peerelowskiej gospodarce znów brakowało funduszy. Budowano więc metro jedynie na papierze, tworząc nowe plany na tyle konkretne, że stały się podstawą planów realizowanych obecnie.metro 3

W  1983r rząd powołał Generalną Dyrekcję Budowy Metra. 15 kwietnia 1983r wbito symboliczny pierwszy pal obudowy wykopu między przyszłymi stacjami Stokłosy i Ursynów. Rozpoczęto na dobre prace budowlane, które pomimo różnych trudności posuwały się naprzód. Ostatecznie pierwszy odcinek warszawskiego metra Kabaty – Politechnika gotowy był pod koniec 1994r.

7 kwietnia 1995r nadszedł wreszcie ten dzień. Po 70 latach od podjęcia decyzji o budowie w Warszawie kolei podziemnej, metro ruszyło. Pierwszy odcinek miał 11 km długości a pociągi (sprowadzone wcześniej z ZSRR) zatrzymywały się na 11 stacjach. Trzy lata później w 1998r oddano stację Centrum. Na dalszy odcinek metra czekaliśmy kolejne trzy lata, by w 2001r dojechać już z Kabat do stacji Ratusz Arsenał. Siedem następnych lat budowano tunele w kierunku końcowej stacji Młociny. W 2008r gotowy był cały odcinek pierwszej linii metra w Warszawie.metro 4

Warszawskie metro liczy dzisiaj nieco ponad 23km długości. Przy 21 stacjach codziennie zatrzymują się 32  sześciowagonowe składy pociągów, przewożąc każdego dnia ponad pół miliona pasażerów. Czas przejazdu całego odcinka to 38 minut. Logo metra – czerwoną literę M ze strzałką skierowaną do dołu zaprojektował Witold Popiel. Zapowiedzi kolejnych stacji, które możemy usłyszeć w metrze czyta Ksawery Jasieński.

Budowę drugiej linii metra, biegnącej z Woli na Pragę, rozpoczęto w 2010r.  Niestety nie obywa się ona bez licznych problemów. Jak długo tym razem przyjdzie nam czekać na efekt końcowy? Miejmy jednak nadzieję, że tym razem obejdzie się bez większych opóźnień.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s